... half gewonnen
________________________________________
Onderhoud van de fiets
Volgende punten komen hier aan bod:
Hoe je ketting smeren ?
Zadelhoogte bepalen
Je fiets poetsen
Overschakelen naar een
triple?
Pedalen vervangen
Derailleur afstellen
Fietsversnelling berekenen
Binnenband vervangen
Rijd jij rond met een gitzwarte ketting of blinkt jouw ketting in de
zon. Een smerige ketting schakelt slecht en veroorzaakt vroegtijdige
slijtage van zowel ketting als tandwielen, smeren is dus de
boodschap. Maar hoe moet ik nu smeren en welke middelen zijn
geschikt om een ketting te ontvetten?
Fout:
Je ziet het vaak, de ketting is wat roestig of
droog en men smeert nog vlug de ketting voor men vertrekt. Dit heeft
echter een averechts effect want je maakt het probleem erger doordat
je het vuil inkapselt.
Hoe het wel moet:
Eerst en vooral maak je de ketting proper met een ontvetter op basis
van water (met petrochemische produkten belast je niet alleen het
milieu maar je haalt er ook het vet mee weg op de plaatsen waar
smering het meeste nodig is), een borstel (bv.harde tandenborstel)en
een doek. Als de ketting ontvet is spoel je de overtollige ontvetter
af met warm water en droog je de ketting af, je ketting zou er nu
als nieuw uit moeten zien.
Nu kan je de ketting smeren (gebruik hiervoor een smeermiddel met
een goede penetrerende werking - teflonspray is hier geschikt voor).
Ga achter de fiets staan en spuit het smeermiddel ter hoogte van de
derailleurwieltjes op de ketting terwijl je aan de trappers draait.
Nu het smeren gedaan is zet je de fiets een nachtje aan de kant om
het smeermiddel in de schakels te laten doordringen, zo voorkom je
bovendien dat de fiets direct weer vuil wordt door rondspattend
smeermiddel.
’s Anderendaags kan je als het regent de ketting nog behandelen met
teflonspray zodat het smeermiddel langer op de ketting blijft. Als
het mooi weer is mag je eventueel het overtollige smeermiddel
afvegen met een doek aangezien er door de druk op de ketting toch
smeermiddel uit de schakels vrijkomt.
TIP : Vervang de ketting elke 5000 à 6500 kilometer. Een versleten
ketting slaat al gauw een tandje over op het achterste tandwiel als
u staande trapt
• Uw knieën moeten licht gebogen zijn als het pedaal beneden is en
van achteren gezien mogen uw heupen niet wiebelen op het zadel.
• Stel de hoogte van het zadel zo in dat er ongeveer 5 mm overblijft
tussen uw hiel en het pedaal als dat onderaan is.
• Pas de zadelhoogte nooit meer dan 2 mm tegelijk aan om
overbelasting van het been te voorkomen
• Neem een emmer met warm water en doe er wat afwasmiddel of
autowasmiddel (bevat vaak was waardoor het frame langer blijft
glanzen) in. Neem ook een spons, een zachte borstel (bv. ronde
verfkwast) en een tuinslang bij de hand (geen hogedrukreiniger want
daarmee spuit je al het vet uit de lagers).
• Spuit je fiets overvloedig nat zodat al het stof verdwijnt. Zorg
ervoor dat je niet op de lagers richt, maar spuit bij voorkeur in
het midden van de naaf en de trappers.
• Nu verwijder je met behulp van de emmer warm water, het doek en de
borstel het resterende vuil, besteed ook aandacht aan de moeilijke
kantjes zoals de onderkant van het bracket, de hoek tussen balhoofd
en schuine buis, e.d. want deze plaatsten worden nogal vlug vergeten
waardoor corrosie kan optreden en het frame in extreme gevallen kan
breken. Verwijder met behulp van het borsteltje ook het vuil dat
tussen de remmen en de remblokjes zit.
• Met een harde borstel kan je het vuil van de velg verwijderen,
want een vuile velg zorgt er niet alleen voor dat de velg vlugger
slijt, ook de remblokjes zullen vlugger slijten.
• De ketting (zie “Hoe je ketting smeren?”)
• Kijk of er geen scherpe voorwerpen in de banden zitten en indien
de banden vettig zijn ontvet ze dan met een doek met azijn.
• Spuit de fiets nu opnieuw af en droog hem af met een zachte doek.
• Je kan het frame opnieuw laten glanzen door hem een paar keer per
jaar te behandelen met een polish middel voor auto’s.
• Smeer de ketting en de bewegende onderdelen (remmen, kabels, ...).
Overschakelen naar een
triple?
Ben je van plan om naar de bergen te gaan en zie je het niet zitten
om stoempend en puffend boven te komen met een 39x23 of heb je geen
zin om de kroontjes te verwisselen dan is een triple voor jou een
mogelijke oplossing.
Wat heb je nodig?
- een nieuw crackstel
- een nieuwe voorderailleur
- een nieuwe achterderailleur
- een nieuwe bracketas
- een nieuwe shifter voor de voorderailleur
Verschillen?
De voorderailleur heeft een bredere kooi en de arm van de
achterderailleur is langer. Ook de bracketas is langer om plaats te
hebben voor het derde tandwiel.
Voor en tegen:
Voor:
- je komt nooit in moeilijkheden als het bergop gaat
- je hoeft niet van kransjes te verwisselen en de versnellingen
opnieuw afstellen
- je hebt geen grote sprongen bij het schakelen
- de ketting loopt nooit schuin bij het klimmen
Tegen:
- als je met een triple rijdt zal je vlug met vooroordelen af te
rekenen krijgen
- een triple is duurder dan een gewoon crankstel
- een triple weegt iets meer dan een gewoon crankstel
Toch niet overtuigd? Dan kan je het steeds met stronglight cranks
proberen. Voor meer info en vragen over dit systeem kan je hier
terecht.
Het lijkt een vervelende klus maar eens je de techniek beethebt is
het een fluitje van een cent.
Wat heb je nodig?
- Pedalen
- Een pedaalsleutel (eventueel steeksleutel 15)
- Vet
Eerst moeten we de oude pedalen losdraaien, houd er echter rekening
mee dat de linkerpedaal linkse en de rechterpedaal rechtse
schroefdraad heeft. Dit wil dus zeggen dat je de pedalen naar
achteren losdraait, links met de klok mee en rechts tegen de klok
in. Doe dit wel voorzichtig want de pedaal zal meestal behoorlijk
vastzitten en komt heel plotseling los waardoor je je kan bezeren
aan de kettingbladen. Als de pedaal teveel spant kan je de pedaal
een beetje vastdraaien en dan losdraaien. Als je pedaal muurvast
zit, spuit dan kruipolie op de pedaalmoer, laat dit vijf minuten
rusten en probeer daarna opnieuw.
Smeer voor je de nieuwe pedalen vastdraait de schroefdraad in met
een beetje vet om te voorkomen dat ze vast komen te zitten. Draai je
pedalen niet te hard vast als je een beetje tegenspanning voelt is
dit voldoende anders maak je het jezelf de volgende keer (opnieuw?)
lastig om de pedalen los te draaien.
TIP!:Het is aan te raden om je pedalen om de vier maand eens een
beetje los en opnieuw vast te draaien om te voorkomen dat ze
volledig vast komen te zitten.
Een versnellingsapparaat dat niet correct is
afgesteld is irritant en kan tot valpartijen leiden, daarom zal ik
hieronder uitleggen hoe je het versnellingsapparaat perfect kan
afstellen.
Achterderailleur afstellen:
• Op de achterderailleur vind je twee vijsjes, een L-vijsje voor de
lage versnelling(grootste kroontje) en een H-vijsje voor de hoogste
versnelling(kleinste kroontje). Aan het einde van het
kabelhoesje(aan de achterderailleur) vind je de kabelspanner voor de
fijnafstelling.
• Leg de ketting op het kleinste kroontje en draai aan het H-vijsje
tot het bovenste wieltje van de derailleur net onder het kleinste
kroontje staat.
• Schakel nu naar het tweede kroontje en draai aan de kabelspanner
tot de ketting op het tweede kroontje springt.
• Schakel nu naar het grootste tandwiel (hou nog geen rekening met
schakelproblemen tussenin) en draai aan het L-vijsje tot het
bovenste wieltje van de derailleur net onder het grootste kroontje
staat.
• Tenslotte schakelen we nog enkele malen op en af om te kijken of
alles perfect werkt, normaal moet je nu perfect alle kronen kunnen
nemen maar als de ketting niet naar een hoger tandwiel wil draai je
nog een beetje aan de fijnafsteller tot dit wel lukt.
Voorderailleur afstellen:
• Ook op de voorderailleur vind je twee vijsjes om de versnellingen
af te stellen, alleen is hier het H- vijsje voor het grootste
tandwiel en het L-vijsje voor het kleinste tandwiel.
• Leg de ketting vooraan op het grootste en achteraan op het
kleinste tandwiel.
• Draai nu aan het H- vijsje zodat het buitenste plaatje van de kooi
van de voorderailleur de ketting net niet raakt. (Indien er teveel
plaats is, kan de ketting aflopen)
• Leg nu de ketting op het kleinste blad vooraan en het grootste
achteraan en regel de derailleur met het L-vijsje zodat het
binnenste plaatje van de kooi de ketting net niet raakt.
Tot slot:
Je moet er rekening mee houden dat de fiets op de weg soms anders
reageert dan in de werkplaats zodat je achteraf misschien nog een
beetje moet bijstellen. Zo kan het gebeuren dat je de fiets
binnengedaan hebt bij de fietsenmaker en dat hij toch niet perfect
schakelt.
Fietsversnelling berekenen
Bij fietsen gebruikt men het begrip ’verzet’.Het verzet is de
afstand die de fiets aflegt wanneer de trappers één maal rond gaan.
Wanneer er over een "verzet" in de wielersport praat, dan heeft dit
alles te maken met de verhouding van je tandwielen en de bandenmaat.
Het geeft namelijk het aantal meters dat de fiets aflegt bij een
complete omwenteling van de pedalen aan.
De tandwielen en de ketting van een fiets zorgt ervoor dat het
achterwiel sneller draait dan de benen van de fietser. Een
versnellingsapparaat bestaat uit tandraderen van verschillende
grootte. Een ‘versnelling’ verplaatst de ketting van het ene naar
het andere tandrad.De overbrengingsverhouding of het ‘verzet’ van
een fiets is gemakkelijk te berekenen. Je moet enkel het aantal
tanden van het rondsel (het achtertandwiel (volgwiel)) delen door
het aantal tanden van het kamrad (het voortandwiel (aandrijfwiel))
en dan heb je het verzet. Heeft het rondsel 10 tanden en het kamrad
40, dan bedraagt het verzet 10/40 of 1/4 wat wordt geschreven als
1:4. Dat is een groot verzet,waarbij het achterwiel 4 keer zo snel
draait als je trapt, maar met slechts een kwart van de trapkracht.
In een fietsboek wordt een formule gegeven waarmee het verzet V (in
cm) kan worden berekend:
V = n voor / n achter x O
Hierin is:
• n voor het aantal tanden van het voorste tandwiel;
• n achter het aantal tanden van het achterste tandwiel;
• O de omtrek van het achterwiel (in cm).
Benodigdheden:
- Kunststof bandenlichters (metaal kan velg en band beschadigen)
- Nieuwe binnenband
- Pomp
Werkwijze:
• Voorwiel: maak de snelsluiter los en haal het wiel uit de
voorvork.
Achterwiel: schakel naar de kleinste versnelling en haal
hetachterwiel uit de achtervork.
• Steek de bandenlichters voorzichtig tussen de buitenband en de
velg, zo'n 10 cm uit elkaar. Beweeg ze uit elkaar of steek indien je
nog een derde bandenlichter hebt deze ook op zo'n 10 cm van een
andere. Nu zou je met je handen de band van de velg moeten kunnen
halen. Probeer zo weinig mogelijk gebruik te maken van de
bandenlichters omdat ze steeds de velg of (binnen)band kunnen
beschadigen. Je hoeft maar 1 zijde van de buitenband over de
velgrand te halen!!!
• Verwijder het ventielmoertje (indien aanwezig) en verwijder de
binnenband, begin bij het ventiel.
• Controleer de buitenband op scheurtjes en controleer of er geen
scherpe steentjes, glas e.d. in de buitenband zitten door eens met
je vingers langs de binnenzijde van de buitenband te gaan,doe dit
voorzichtig want je kan je steeds verwonden aan de scherpe
voorwerpen!!!Als je lek bent gereden door in een put te rijden
controleer dan ook of de velg niet beschadigd is, of het velglint
nog intact is en of de velgrand geen scherpe kantjes vertoont.
Indien de buitenband gescheurd is en je geen nieuwe buitenband ter
beschikking hebt kan je steeds een soepel stuk plastiek
(plastiekzak, stuk van je kapotte binnenband, ...)gebruiken om de
scheur voorlopig te dichten.
• Pomp de nieuwe binnenband lichtjes op en steek de binnenband in de
buitenband (begin bij het ventiel!!!), probeer nu de buitenband op
de velg te duwen met je vingers en zorg ervoor dat de binnenband
niet tussen de buitenband en de velgrand komt te zitten. Lukt het
niet om de buitenband er met je handen op te duwen maak dan gebruik
van de bandenlichters maar wees voorzichtig dat je de binnenband
niet beschadigt.
• Controleer nog eens of de binnenband niet tussen de velg en de
buitenband zit en pomp daarna de band op. De minimaal vereiste en
maximaal toegelaten bandenspanning vind je steeds terug op de
buitenband.
• Steek nu het wiel terug in de fiets en sluit de snelsluiting. Zorg
ervoor dat je deze nooit te hard aanspant want dan kan ze beschadigd
worden en breken.
TIP: Strooi wat talkpoeder op uw reservebinnenband en doe hem in een
plastiek zakje alvorens deze in uw zadeltasje op te bergen.
